Wat is Hooikoorts?
Hooikoorts (pollinosis) is een allergische reactie van de slijmvliezen in de neus en de ogen. Deze
reageren op het stuifmeel (pollen) van grassen, bomen en andere planten die voor bestuiving
afhankelijk zijn van de wind. Planten die door insecten bestoven worden, hebben stuifmeel dat te
zwaar is om door de wind te worden verspreid. Hooikoorts is een seizoensgebonden aandoening.
De overgevoeligheid voor stuifmeel ontstaat doordat het afweermechanisme van het lichaam in de
war is. Normaal valt het afweermechanisme alleen schadelijke indringers aan, maar bij mensen met
hooikoorts valt het ook stoffen aan die normaal gesproken onschadelijk zijn, zoals pollen van sommige
bomen, grassen en planten. Door de allergische reactie komt er een stof vrij (histamine genaamd),
waardoor de hooikoortsklachten optreden. De meest voorkomende klachten bij hooikoorts zijn niezen,
jeukende en tranende ogen en een ‘loopneus’.
De naam Hooikoorts heeft niets met hooi of koorts te maken, maar met de tijd waarin de klachten
voorkomen: het hooiseizoen. Zoals met de meeste allergieën wordt ook hooikoorts langzaam
opgebouwd. De eerste klachten krijgt iemand meestal tussen het 8e en 25e levensjaar. Doorgaans
komen de klachten elk jaar terug. Naarmate men ouder wordt, worden de klachten minder. Mensen die
ouder dan 40 jaar zijn, hebben zelden nog last van hooikoortsklachten.
Hooikoortsklachten
Hooikoortsklachten worden veroorzaakt doordat het afweersysteem van het lichaam in de war is
en ‘overdreven’ reageert. Het lichaam maakt dan teveel Histamine aan, waardoor de allergische
klachten ontstaan.
De meest voorkomende klachten zijn:
• Niesbuien
• Loopneus
• Verstopte neus
• Rode ogen die jeuken, tranen en vaak een branderig gevoel geven
• Jeuk
• Uitslag
• Zwaar gevoel in het hoofd
• Vermoeidheid en lusteloosheid
• Kriebelhoest
Welk stuifmeel geeft problemen?
De meeste bomen, planten en grassen planten zich voort door middel van stuifmeel. Dit stuifmeel wordt
door insecten van de ene bloem naar de andere gebracht. Bij verschillende soorten gebeurt deze
bestuiving door de wind. Planten maken grote hoeveelheden stuifmeel aan om de kans op een
succesvolle bestuiving zo groot mogelijk te maken. Bij gunstige weersomstandigheden (droog, zonnig,
lichte wind) wordt het stuifmeel massaal in de lucht verspreid.
Verschillende bomen, planten en grassen kunnen hierdoor hooikoortsverschijnselen opwekken. De
stuifmeelproducerende planten bloeien maar een korte tijd, maar omdat veel mensen voor meerdere
soorten stuifmeel allergisch zijn, is de periode dat er hooikoortsklachten zijn vrij lang. In de
pollenkalender staat aangegeven welke soorten stuifmeel in welke periode het meest aanwezig zijn in
de lucht.
Hoe wordt de diagnose hooikoorts gesteld?
Als je een vermoeden hebt dat je hooikoorts hebt, kun je het beste eerst naar de (huis)arts gaan.
Hij kan op twee manieren vaststellen of iemand hooikoorts heeft en zo ja, voor welk stuifmeel:
- Er kan bloed worden afgenomen waarin via de RAST-methode een allergie kan worden vastgesteld.
- Een andere methode is de 'priktest' (intracutane allergietest) waarbij kleine hoeveelheden extract
van de allergenen op de huid worden gedruppeld, waarna met een klein lancetje door de druppel heen
een miniscuul gaatje in de huid wordt geprikt. Binnen een half uur ontstaat er, in het geval van een
allergie, een soort “galbult” rond de prikplaats. Hoe groter de bult, hoe sterker de allergie.
Hoe zijn hooikoortsklachten te voorkomen?
Hooikoorts is niet echt te voorkomen, omdat de meeste bomen, planten en grassen overal voorkomen.
Contact met het stuifmeel vermijden is dus moeilijk. De hoeveelheid stuifmeel beïnvloedt wel de ernst
van de klachten. Tijdens het hooikoortsseizoen is het beter om niet naar bepaalde risicogebieden
(bossen, heiden, weilanden) te gaan. Ook weersomstandigheden zijn van belang. Op warme, droge
zomerdagen komen meer planten in bloei en is de concentratie stuifmeel in de lucht veel hoger. Tijdens
een regenbui neemt de hoeveelheid stuifmeel in de lucht af, omdat het neerslaat.
Na een regenbui is het dus een goed moment om naar buiten te gaan. Ook 's ochtends vroeg is er nog
niet zoveel stuifmeel in de lucht aanwezig dan ’s middags en ‘s avonds. Aan de kust is er, vooral bij
westen- en noordwesten wind weinig stuifmeel in de lucht aanwezig. Op het platteland en in
natuurgebieden is de concentratie stuifmeel weer relatief hoog.
Let op de speciale hooikoortsberichten op de radio, teletekst en internet. Kijk ook op de
pollenkalender wanneer welke soorten stuifmeel vrij komen.
Hoe wordt hooikoorts behandeld?
Hooikoorts is niet te genezen, maar de klachten zijn wel te verminderen. De beste oplossing tegen
hooikoortsklachten is het vermijden van pollen. Helaas is dit in de praktijk bijna niet uitvoerbaar. Je kunt
wel de hooikoortsverwachting in de gaten houden en de je buitenactiviteiten hierop aanpassen.
Antihistaminica
Hooikoortsklachten zijn te bestrijden met speciale medicijnen: antihistaminica. Antihistaminica
verminderen de allergische reacties in het lichaam. Deze middelen leggen een beschermend laagje om
de cellen waarin de ontstekingsbevorderde stoffen (o.a. histamine) zich bevinden. Hierdoor kan de
histamine niet vrijkomen in de slijmvliezen en zullen de verschijnselen van hooikoorts niet optreden. Heb
je al last van hooikoorts, dan zorgen deze middelen ervoor dat de hooikoortsklachten snel minder
worden.
Het beste is om deze medicijnen regelmatig te gebruiken. Hierdoor blijft de beschermende laag in
stand, waardoor de hooikoortsklachten minimaal blijven. Ze kunnen het gehele seizoen gebruikt
worden. De meest bekende zijn de antihistaminica in tabletvorm. Er zijn vele antihistaminica verkrijgbaar
bij drogist en apotheek.